ULUSLARARASI KONTROL MEKANİZMASINA GİRİŞ

Türkiye Cumhuriyeti, insan hakları alanında çağımızın en temel ve önemli belgesi olan Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’ni 6 Nisan 1949 onaylayarak bu sözleşmeyi imzalayan ilk devletler arasında yer almış, 12 Aralık 1949’da Avrupa Konseyi’nin Statüsüne Dair Sözleşmeyi onaylayarak Avrupa Konseyi’ne üye olmuş ve 10 Mart 1954 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni onaylamıştır.

Ülkemiz şu anda BM’nin tüm temel insan hakları sözleşmelerine taraftır.

Anayasamızın 90 ıncı maddesinin son fıkrasına 07.05.2004 tarihinde eklenen ek cümle ile, usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümlerinin esas alınması öngörülmüştür.

Bununla birlikte, temel hak ve özgürlüklere saygının tam olarak yerleşmesi için gerekli alt yapıyı oluşturmaya yönelik reform stratejisinin mevzuatımızda gerekli değişiklikleri yapmanın yanında, uluslararası insan hakları sözleşmelerine taraf olmak amacı da bulunmaktadır.

Bu çerçevede Türkiye;

• 04.11.1950 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Avrupa Sözleşmesini imzalamış, 10.03.1954 tarihinde ihtirazi kayıtla onaylamıştır.

• 28.01.1987 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonuna bireysel başvuru hakkını tanımıştır.

• 11.01.1988 tarihinde Avrupa Konseyinin ilk üyelerinden biri olarak İşkence ve Gayrıinsani ya da Küçültücü Ceza veya Muamelenin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi’ni imzalamıştır.

• 25.01.1988 tarihinde Birleşmiş Milletlerin bir üyesi olarak “İşkence ve Diğer  Zalimce, Gayri İnsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme”yi imzalamıştır.

• 25.09.1989 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları Divanı’nın zorunlu yargı yetkisini tanımıştır.

• 06.11.1990 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne Kişisel Başvuruya imkan tanıyan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 9. Protokolü imzalamıştır.

• 21.11.1990’da AGİT Paris Şartı’nı imzalamıştır.

• 26.06.1993’de diğer ülkelerle birlikte “Viyana Deklarasyonu” nun uygulanması sürecine katılmıştır.

• 11.05.1994’te İnsan Hakları Komisyonu ile İnsan Hakları Mahkemesinin birleşmesini amaçlayan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 11. Protokolü imzalamıştır.

• İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayrıinsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne Ek İhtiyari Protokol’ü 14.09.2005 tarihinde imzalamıştır.