Geçme ve Geçme Prensipleri 

Şimdi, güvenli geçişten ve bunun prensiplerinden söz edeceğiz.

Yasal olan sollama aynı zamanda güvenli midir?

Geçme, çift yönlü trafikte en yüksek riskleri içeren bir yapıya sahiptir. Bu nedenle halk arasında sollama olarak isimlendirilen geçişler sırasında, çok dikkatli olunması gerekmektedir.

Sollamanın güvenle başlaması, devam ettirilmesi ve sonuçlanması aşamaları, sürücü tarafından dikkatle değerlendirilmelidir. Bu süreçlerden herhangi birinde bir küçük risk ihtimalinin bulunması bile, geçme niyetinden vazgeçilmesini zorunlu kılar. Geçmenin devamı sürecinde, ön görülememiş bir riskin belirmesi araç içerisindekileri büyük tehlikelerle karşı karşıya bırakır.

Güvenli bir sollamanın yapılabilmesi için, (Yansı-1)

Geçmenin;

Sollamanın yapılacağı kesimde, trafik işaret levhaları veya çizgileriyle bir yasaklama bulunmadığını kontrol edin. Ancak işaret levhalarının çirkin amaçlarla sökülmüş, yol çizgilerinin de doğal etkenlerden silinmiş olabileceğini unutmayın.

Önünüzdeki aracı geçmek istediğiniz yerin, yakın ilerisi görülmüyorsa kesinlikle sollama yapmayın. Acı sürprizlerle karşılaşabilirsiniz.

Sollamanın güvenli olabilmesi için, önünüzde geçme amacıyla gereksinim duyacağınız yeterli mesafenin olduğundan emin olun. Sollamanın güvenliği, önünüzdeki yolun görünme derinliği ile paraleldir. Sollama yasal olabilir, ancak güvenlik konusunda risk hissediyorsanız, kesinlikle geçme yapmayınız.

Aracınızın teknik kapasitesi, sollama mesafesinin uzamasına neden olabilir. Geçme şeridinde gereksinim duyduğunuz hıza çıkıncaya kadar, uzakta karşınızdan gelmekte olan bir taşıtla, henüz sollamayı tamamlamadan çarpışabilirsiniz.

Sollamadaki tehlikenin düzeyi; hız, mesafe ve zamanla doğrudan ilgilidir. Güvenli bir geçiş için hızınız yeterli değilse, gereksinim duyacağınız zaman ve mesafe de yoksa sollama yapmamalısınız. (Yansı-1/a)

Eminim aklınıza şimdi şu soru geldi: “Yasal olan bir geçmenin, güvenli olmadığı durumlar var mıdır?” Evet vardır. Örneğin; sollama yapmak istediğiniz yol kesiminde, herhangi bir yasaklama olmayabilir. Ancak güvenli bir geçiş için tahmin ettiğiniz yeterli mesafeye ulaşamadan bir yasaklamanın başladığını görüyorsanız, yasaklama olmamasına rağmen kesinlikle geçmeye başlamayınız. (Yansı-1/b)

Eğer sollama şeridine çıktıktan sonra, geçtiğiniz sürücü hızını azaltmıyor veya siz yeterince hızlanamıyorsanız, hemen vazgeçin ve asıl şeridinize dönün.

 Hangi Durumlarda Diğer Taşıtları Sollayamayız?

‘Sollamanın Tehlikeli Olduğu Durumlar’ bu bölümün konusudur.

 Sollamalarda karşılaşacağımız risklerin tümünden haberdar mıyız?

Ülkemizdeki karayollarının büyük çoğunluğu iki şeritli iki yönlü trafiğe hizmet vermektedir. Karşılıklı çarpışma kazalarının maalesef yoğun olduğu bu tip karayollarında sollamanın çok önemli bir risk olduğunu vurgulamak istiyorum. (Yansı-2)

Bu riskleri en aza indirmek için, karşı yönde bir araç varsa sollama yasaklanmamış olsa bile geçme yapmamalısınız. Ancak bu aracın size oldukça uzak olduğu ile aracın hızı, zaman ve mesafenin yeterli olduğuna emin iseniz sollamaya başlayabilirsiniz.

Arkadan gelen araç geçme işareti vererek sollamaya başlamış ise, siz geçme yapamazsınız. Karayolları Trafik Yönetmeliği bu sınırlamayı açıkça belirtmiştir. Sollamaya başlamadan önce önünüzdeki trafik kadar, arkanızdaki trafiği de aynalardan kontrol etmelisiniz.

(Yansı-2/a)

Önünüzdeki araç sinyal verdiyse, geçme yapamazsınız. Burada kararı verip, ilk uygulama hakkı önünüzde giden aracındır. Dolayısıyla sinyallerin sürücünün niyetinin diğer yol kullanıcılara ulaştırılmasındaki önemi burada ortaya çıkmaktadır.

Önceki yansıyı açıklarken özellikle vurguladığım gibi, yasal olsa bile önünüzde geçme için yeterli mesafe yoksa, sollama yapmamalısınız.

(Yansı-2/b)

İşaretlerle belirlenmiş bir yaya veya okul geçidine yaklaşırken geçme yapmamalısınız. Buraları kullanmakta olan çocukların göz yüksekliğinin, sizi görmeye yeterli olmayabileceğini unutmayın. Ayrıca onların riskleri tahmin etme yeteneklerinin çok fazla gelişmemiş olduğunu aklınızdan çıkartmayın. Geçitlerin üzerinde durmayın. Geçitler kenarinda taşıt yoluna girmek isteyen özellikle bir çocuk varsa, durun ve onlara geçme hakkını tanıyın.

Bir kavşağa yaklaşırken şehir içinde 30, dışında ise 150 metre mesafede geçme yapılamaz. Bu mesafeler, kavşaklara yaklaşırken devamlı çizgilerin başlamış olduğu uzaklıklardır. Kavşaklara yaklaşırken güvenlik ve kapasite nedenleriyle böyle bir kısıtlama getirilmiştir. Daha belli mesafelerde bu yasaklamalar getirildiğine göre, kavşak içerisinde geçme yapmak ise mümkün değildir. Demiryolu geçitlerine yaklaşırken veya üzerinde sollama yapılmamalıdır.

(Yansı-2/c)

Görüşün kapalı olduğu tepe üstlerine, virajlara yaklaşırken sollama yapılmamalıdır. Burada yapılabilecek hiçbir geçme hem yasal değildir, hem de aracınızın performansı ne olursa olsun güvenli olamaz.

(Yansı-2/d)

İki yönlü trafik tarafından kullanılmakta olan köprü ve tünellerde geçme yapılamaz.

 Güvenli Bir Geçiş Nasıl Yapılmalı?

Şimdi de güvenliği geçişin nasıl yapılacağını konuşacağız?

Bir geçişe / sollamaya başlamadan önce, hangi şartları değerlendiriyorsunuz.

Güvenli bir geçiş için, geçme yapacağınız yol kesimindeki görüşe ilişkin şartlar öncelikle değerlendirilmelidir. Daha önce de açıkladığım gibi, herhangi bir görüş engelinin olması durumunda asla geçme yapmayın. Yol kenarındaki ağaç ve binalar, sis, yoğun yağış, tepe üstü, yakın ilerisi görülmeyen virajlar, görüş engellerine örnek olarak sayılabilir.

Görüş engelinin bulunduğu bir yerde sollamada ısrarlı olmak, adeta rulet oynamak gibidir. Geçme kararını vermeden önce, sollamada gereksinim duyacağınız yeterli mesafede herhangi bir görüş sıkıntısı olmadığından emin olun.

Sollamaya başlamadan önce aracınızın konumunu, aynı şeritte kalmak şartıyla, ilerideki en uzak noktayı görmek için, orta şerit çizgisine yaklaştırın. Bu size, karşı şeritteki en uzak mesafeyi görebilme kolaylığı sağlayacaktır. (Yansı-3)

Önünüzdeki araca, asla yasal takip mesafesinin altında yaklaşmayın. Böylece hem gerektiğinde yavaşlamak, hem de önünüzdeki aracın ileriyi görmenizi engellememesi için önlem almış olacaksınız.

Sollamanın hemen mümkün olmadığı durumlarda, önünüzdeki araçla aranızdaki takip mesafesini koruyun.

Bu sırada,

(Yansı-3/a)

Bir geçişe karar vermeden önce, doğru pozisyon ve hızda olmak kadar, hızın doğru bir şekilde artırılması da önemlidir. Güvenli bir geçiş için arzuladığımız hıza ulaşabilmek için vites değiştirme işini geçmeye başlamadan önce yapmalıyız.

Geçiş sırasında direksiyon manevrası yapılacağından, mümkün olduğunca vites değiştirmeden sakınmalıyız. Her iki elimizin doğru pozisyonda ve ortalama bir sıkılıkta direksiyonu tutmasına dikkat etmeliyiz.

 Geçme Sırasındaki Davranışlarımız

Geçme sırasında güvenli davranışlar nelerdir? Bunları değerlendirmenin sırasıdır.

Takip mesafesini korumanın, güvenli geçişe yararı nedir?

 Kurallara uygun, güvenli ve yeteri kadar hızlanabileceğiniz bir yol kesiminde, geçmeye karar vermeden önce yapılması gerekenler şunlardır.

Takip mesafesi korunmalıdır. Nasıl olsa yol serbest, görüş de açık, "geçeceğim" diyerek, önünüzdeki araca yaklaşmamalısınız. Aksi taktirde, hem görüşünüzü kısaltacak, hem de gerektiği kadar hızlanacak mesafeyi bulamayacaksınız. (Yansı-4)

Mümkün olduğunca ileriyi görebileceğiniz kadar orta şeride yaklaşın. Böylece karşı şeritten bir araç gelmediğinden emin olabilirsiniz. Geriyi görme aynanızdan arkaya bakın. Ancak aynalar sizin istediğiniz yeri değil, kendi yansıtabildiklerini gösterirler. Bu nedenle, başınızı sola doğru hafifçe çevirin ve kör noktayı kontrol edin. Arkanızdan araç gelmediğinden emin olun. Kör noktaları başınızı çevirmeden, daha iyi görebilmek için, piyasada satılmakta olan dış bükey küçük aynalardan yararlana bilirsiniz. (Yansı-4/a)

Geçeceğiniz aracın sürücüsünü selektör yaparak uyarın. Daha sonra sol sinyalinizi yakın ve geçme şeridine çıkın. Sollama için kronometre çalışmaya başladı. Geçme zaman ve mesafesini kısaltmak için hızınızı artırın. Ancak hızlanma için vites değiştirmeye gereksinim duyacaksanız, bunu ya sol şeride geçmeden önce, ya da bu şeride çıktıktan sonra yapmalısınız. Geçme şeridine çıkarken veya kendi şeridinize girerken asla vites değiştirmeyin. Çünkü şerit değiştirmeler sırasında manevra yapacağınızdan her iki elinizin de direksiyon üzerinde olması gerekir. (Yansı-4/b)

Geçme, fiilen sol şeride çıkışınızla başladı. Şimdi, karşınızı ve geçtiğiniz aracı sağ dış aynanızdan kontrol edin. Takip mesafesi kadar uzaklaşınca ya da aynada geçtiğiniz aracı tam olarak gördüğünüzde, bu kez sağ sinyalinizi verin ve asıl sürme şeridinize girin. (Yansı-4/c)

Unutmayın! Azami hızınız devlet karayolunda otomobiller için 90km/h, otoyollarda ise 120 km/h' dır. Ancak bu hızlar kötü hava, yol ile trafik ve yük durumunuza göre azaltılmalıdır. (Yansı-4/d)

Otobüs Sürücüleri İçin Sunuş Metinleri kitabı Modüler Eğitici Ders Kitabı Ana sayfası Hız (Modül VII) kitabı

Ana sayfa/Giriş/Kuruluş/Eğitim Faaliyetleri/Ar-Ge Faaliyetleri/İstatistiki Faaliyetler/Bazı İstatistiki bil/Ktpo ders kitapları/1998 İstatistik Yıllığı