Giriş
Avrupa haritası yirminci yüzyılda yaşanan iki dünya savaşı ile önemli değişimlere uğramış ve özellikle ikinci dünya savaşından sonra oluşan bloklaşmalar Avrupa’yı siyasi, ekonomik ve güvenlik açısından ikiye bölmüştür. Bloklaşmanın bir yanında gelişmiş batı ülkeleri yer alırken diğer tarafı başını Rusyanın çektiği soğuk COMECON ülkeleri oluşturmuştur.1
Belki de diyalektik2 kavramının yapısı gereği olsa gerek büyük savaşların arkasında mutlaka barışa ilişkin girişimler olmuş, 1950’lerin Batı Avrupası, sömürgeciliğin hızla tasfiye edildiği, sosyal devlet prensibinin yerleştirildiği ve liberal ekonominin tüm kurumlarıyla uygulandığı,3 demokrasi insan hakları gibi evrensel değerlerin hızla yerleştirildiği4 kararlı bir blok haline gelmiştir. Bu algılama ise tüm kurumları kapsayacak biçimde yapılandırılmıştır.
Ülkemiz, ilk başvurusunun üzerinden 40 yılı aşkın bir süre5 geçmesine ve tüm samimiyetine rağmen hala AB’ye üye olmamış/olamamıştır. Son yıllarda Türkiye’nin tam üyelik müracatının kabulünden sonra, kurumlar bazında üyelik çalışmaları hızla devam etmektedir. Bu çalışmalardan farklı da olsa, küresel polis zihniyetine katkısı bulunacak, portre puzzlda sac ayaklarından birisini oluşturacak birlikteliklerden birisi de "Uluslararası Polis Birliği (IPA)"dir. Bu çalışmada AB sınırlarını aşmış resmi üniformalı sivil anlayışlı Polis Örgütünün, uluslararası alana taşmış bir portresi "Uluslararası Polis Birliği"çerçevesinde verilecektir.
Niçin bu portre?
13 Aralık Helsinki Zirvesinde adaylık statüsü tescil edilen Türkiye açısından, demokratik gelişme, insan hakları ve temel özgürlüklerin önemi daha da belirgin hale gelmiştir. Adaylık sürecini başlatan Türkiye, adı daha çok Kopenhag Kriterleri olarak bilinen düzenlemeleri ya kısa sürede tamamlayacak ve bir an önce tam üyelik sürecini başlatıp Birliğin tam üyesi olacak, ya da bu süreç 40 yıldan beri süregeldiği gibi devam edecektir. Bu nedenle Polisin bu alanda yapacağı katkı çok önemlidir.6
Yukarıdaki cümleler çizilmek istenen portre için yeterli değilse bir ek cümle de yine Özcan’ın ifadeleriyle verildiğinde açıklık belirginleşecektir: AB’ye giden yol, her ne kadar Diyarbakır’dan geçse de, Diyarbakır’dan önce uğrayacağı en önemli durak, karakollar ve şubelerdir.7
Belirtilen durakları hazırlayacak olan ise şehit Polis Müdürü Gaffar Okkan8 örneklemeli, evrensel değerlere sahip çıkıp-koruyabilecek, anlayışça resmi üniformanın yanında sivil algılamayla taşabilecek, hizmet götürdüğü vatandaşını kucaklayabilecek ve empati kurabilecek Polis Örgütüdür.
Uluslararası Polis Birliği (IPA) ise, bu kapıyı aralamada etkisi olacağı yadsınamaz bir gerçekliktir. Zira 62 üye ülkesi ve 300.000’den fazla üyesi bulunan bir birlikteliğin getirileri bireyler, kurumlar ve devletlerarası sınırlamaların ötesinde olacaktır.
Makale yazarının bu konuya odaklanması biraz da tanıtım amaçlıdır. Böyle bir oluşumun varlığı tanınmalı, desteklenmeli, örnek alınması mümkünse değerlendirmeye alınmalıdır.
Zira küresel bütünleşmede resmi üniformalı polisin sivil anlayışı, yani Uluslararası Polis Birliği (IPA) farklı bir açılımdır…
A.Bölgesel Bütünleşme Örneklemeleri
1.Avrupa Birliği
Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu, Avrupa Ekonomik Topluluğu, Avrupa Toplulukları ve nihayet Avrupa Topluluğu olarak isimlendirilen süreç, 1950 yılında iki dünya savaşının yıkıntıları arasından sıyrılmayı amaçlar biçimde ilk adımını atmıştı.
Robert Schuman ve Jean Monnet imzalı planın bildirisinde amaç; Fransa ve Alman demir ve çelik üretimi üstün yetkilerle donatılmış olarak bir kurumun denetimine vermekti. Bu kurum tüm Avrupa ülkelerinin katılımına açık olacaktı. Öncelikli olarak iktisadi bir plan olarak algılansa da önemli ölçüde siyasi uzantıları olacaktı.
AKÇT öz itibariyle, kömür ve çelik üretimine ilişkin olarak bir ortak Pazar, ortak hedefler ve bunları yönetecek ortak kurumları oluşturuyordu. Topluluğun görevi, bir ortak Pazar kurulması yoluyla ve üye ülkelerin genel ekonomileriyle uyum içinde, bu ülkelerde iktisadi büyümeye, istihdamın geliştirilmesine ve hayat seviyesinin yükseltilmesine katkıda bulunmaktı. Aynı zamanda en yüksek üretkenlik düzeyinde üretimin en ussal dağılımını sağlayacak koşulların yerleşmesini gerçekleştirmekti.9
Bu yapı uluslar üstü bir yapıyı arz ediyordu ve topluluğun 4 temel kurumu vardı:
1.Yüksek Otorite
2.Ortak Meclis
3.Bakanlar Özel Konseyi
4.Adalet Divanı
AKÇT’nin genellikle başarılı olduğu, kuruluşunda gözetilen hedeflere ulaştığı, Avrupa Birliğini gerçekleştirecek diğer organizasyonların kurulmasına hem manevi hem de maddi yönden küçümsenmeyecek yardımlarda bulunduğu kabul edilmektedir.10
AKÇT’nin kuruluşu başka girişimlere de örnek olmuştur. Bunlardan biri 1952 tarihli Avrupa Savunma Topluluğudur. Fakat başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
1960’lı yıllar AET bünyesi içinde değişik alanlarda önemli gelişmelerin gerçekleştirildiği dönemdir. 1962 yılında topluluk açısından en önemli konulardan biri olan tarım politikası belirlenmiştir.11
1961 yılında siyasal birliğin gerçekleştirilme esaslarını saptayan taslak, Fouchet’in başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanır fakat bu da kabul edilmeyecektir.12
70’li yıllar siyasal işbirliği yönündeki atılımların yıllarıdır. Davignon Raporu onaylanmıştır. Lüksemburg olarak da adlandırılan bu raporla üye ülkeler dışişleri bakanlarının periyodik olarak toplanması sağlanmıştır. Dış politika alanındaki hareket çizgileri, bakış açıları uyumlaştırılmaya çalışılacaktır.
1974 yılı Paris Zirvesinde Avrupa Topluluğu Konseyi kurulmuştur.
Avrupa Entegrasyonunun önemli adımlarından biri de, 1979 yılında Paris’te toplanan Avrupa Topluluğu konseyi tarafından Avrupa Para Sisteminin yürürlülüğe sokulması kararıdır.
Genişleme Süreci
Topluluğun ilk genişleme tarihi 1 Ocak 1973’tür. İngiltere, Danimarka ve İrlanda bu sürece dahil olmuştur. Aynı halkanın diğer ülkesi Norveç halkoylaması sonucu AET dışında kalmıştır.
Topluluk için ikinci genişleme 1 Ocak 1981’dir. Yunanistan’ın katılımıyla üye ülkelerin sayısı 10’dur. Bu süre 6 yıl gibi kısa bir dönem ifade etmektedir. Halbuki 1977 yılında başvurularını yapan İspanya ve Portekiz ancak 1 Ocak 1986 yılında birliğe üye olmuşlardır.
Bugün için birliğin 15 üye ülkesi vardır ve bu halkanın genişlemesi yönünde adımlara devam edilmektedir. Aralık 1999’daki Helsinki Zirvesi sonrası ülkemiz de bu sürece dahil olmuştur.
Kömür çelik topluluğu olarak başlayan dönem siyasi entegrasyona doğru başarılı bir şekilde yol almaktadır.
2.NAFTA
Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi. ABD, Kanada ve Meksika. NAFTA’nın temel özelliği, serbest ticaret anlaşmasına dayanan bir bölgesel ekonomik birleşme olmasıdır. NAFTA’nın kurulması, 370 milyon nüfusu ve 7,5 trilyon dolarlık satın alma gücü ile bu bölgesel entegrasyonu dünyanın en büyük ticaret bloklarından biri durumuna getirmiştir. Tüm Amerika ülkelerinin bir serbest ticaret bölgesi altında toplanması ise, 800 milyonluk bir nüfusu bir araya getirecektir.
Kapsamlı bir serbest ticaret anlaşması olmasına rağmen bir gümrük birliğine gidilmesini öngörmeyen, dolayısıyla üye ülkelerin üçüncü ülkelerle ticari ilişkileri konusunda önlemler içermeyen NAFTA, işgücünün serbest dolaşımına yönelik bir düzenleme de getirmemektedir. Anlaşma herhangi bir siyasi oluşumu da içermemektedir.13
3.APEC
Dünya üretiminin yarısını gerçekleştiren ve dünyanın en büyük üç ekonomisini (ABD, Japonya, Çin) içine alan APEC 1996 yılı itibariyle dünya üretiminin %50’sinden fazlasını ve dünya ticaretinin %40’ını gerçekleştirmiştir.
Dünyadaki üç büyük bölgesel entegrasyon hareketinin geçmişi ve potansiyeli birlikte değerlendirildiğinde her birinin bir genişleme ve derinleşme süreci içinde olduğu, önümüzdeki yıllarda AB’de hem genişleme hem derinleşmenin birlikte yaşanacağı, ancak farklı AB üyelerinin farklı derinlikte bir entegrasyona ulaşacakları, NAFTA’da genişleme eğiliminin, APEC’te derinleşme eğiliminin daha baskın olacağı sonucuna ulaşmak mümkündür.14
Sayılan bölgesel organizasyonların dışında yerküre üzerinde 30’dan fazla hareketlilik vardır. Her geçen gün de aktiviteleri hızlanmaktadır.15
B.Polis Örgütlerinde Küresel Bütünleşme Örneklemesi:IPA
İnsan hayatı birlikte yaşamayı gerektirir. Fakat bu birliğin sürdürülebilemesi ve sosyal yardımlaşmanın gerçekleştirilebilmesi için, toplumda belli bir düzen ve güvenin sağlanması ve devam etmesi gerekir.
Gerçekten, insanlar binlerce yıldan beri birlikte yaşadıkları halde, düzensiz ve güvensiz yaşamamışlar. Zira birlikte yaşama ihtiyacı toplumların ‘Devlet’ olarak teşkilatlanmasını sonuç vermiş ve kamu düzeni ve güveni sağlanması, Devletin başta gelen görevlerinden biri olmuştur. Devletin sağlamak ve korumakla görevli olduğu bu düzen ve güven, ‘polis’ teşkilatı ve diğer kolluk kuvvetleri tarafından yerine getirilir. Dolayısıyla polisin icra etteği toplumsal fonksiyon büyük ve önemlidir.16
Maslowun Güdüler Piramidinde bahsedilen ya da ‘insan insanın kurdudur’ algılamasına karşı korumacı devlet mekanizmalarını, daha da genişlemiş hali uluslararası birliktelikleri devreye sokan, bu yapıyı oluşturan temel noktada da yine bu olsa gerek.
Hal böyle olunca demokratikleşmenin gelişmesinde, teminatı olunmasında, sivilleşmede, –her ne kadar bazı ihlal iddiaları mevcut ise de- insan haklarına saygılı olunmasında, evrensel değerlerin yerleştirilmesinde polis örgütü gerçekten de önemli bir sac ayağıdır.
Bu noktalardan hareketle güvenlik birimleri de ulusal sınırların dışına çıkarak tıpkı bölgesel bütünleşme örneklemeleri gibi sınırları ve algılamaları her geçen gün gelişen oluşumların altına imza atmaktadırlar. INTERPOL17, EUROPOL18, TREVI19 vb. oluşumlar bu noktada örnek olarak gösterilebilir.20
Çalışmamıza konu olan uluslararası birliktelik ise ‘Dostlukla Hizmet’(Servo Per Amikeco) sloganıyla 1950 yılında temelleri atılan, bu gün itibariyle 62 üye ülkesi ve 300.000den fazla üyesi bulunan, dünyanın en büyük uluslararası meslek birlikteliği olan ve aynı zamanda resmi üniformalı polis örgütlerinin sivil anlayışlı NGO’su olarak kabul edilen ‘Uluslararası Polis Birliği’(IPA)dir.21
Ülkemiz 2000 yılında İngiltere/Bermounth’ta yapılan olağan kongrede asli üyeliğe kabul edilmiştir.
Üye ülke polis teşkilatları arasında samimi dostluğu hedefleyen bu oluşum, hem teşkilatımız hem de mensupları açısından dostluğun yanında önemli gelişmeleri ve yenilikleri de beraberinde getirecektir.
C.IPA Hakkında Genel Bilgiler
1.IPA’nın Tarihçesi
IPA, İngiliz Polis Komiseri Arthur TROOP22 öncülüğünde, 1 Ocak 1950 tarihinde ilk ulusal seksiyonun İngiltere’de oluşturulmasıyla kurulmuştur.
Kuruluşun ardından Uluslar arası Polis Birliği’nin kabul edilen arması ve sloganı "Servo Per Amikeco" (Dostlukla ve arkadaşça hizmet) halka ilan edilmiştir.
Bugün IPA hem Birleşmiş Milletlerin hem de Avrupa Konseyi’nin çalışmalarına aktif olarak katılmaktadır.
2.IPA’nın Hedefleri
IPA; din, dil, renk, ırk, cinsiyet ve rütbe ayrımı gözetmeksizin, aktif olarak çalışan ya da emekli olmuş bulunan polis teşkilatı üyelerinden (Son bir değişiklikle, seksiyonlar üyelerin dul kalan eşlerini istisnai üyeler olarak kabul edebilmektedir) oluşmuş hükümetler dışı, bağımsız bir örgüttür. En önemli amacı arkadaşlık bağı oluşturmak ve uluslar arası işbirliğini geliştirmektir.
Hedefleri içinde, üyeleri arasında kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve mesleki deneyimlerin değişimi bulunmaktadır. Ek olarak sosyal alanda ikili ve çok taraflı yardımı güçlendirmeyi ve imkanlar dahilinde Dünya barışının korunması için katkıda bulunmayı görev addetmektedir.
IPA, bu amaçların gerçekleştirilmesi için;
-Bireysel ve gruplar halinde mübadele programı uygulamak, grup halinde geziler düzenlemek veya mektup ve e-mail ile irtibat kurmak suretiyle insanları biraraya getirmek, -Bütün seksiyonun Polis Hizmetleri ile ilgili birimlerinde kanunlara uyulmasını, hukukun üstünlüğünün sağlanmasını ve güvenliğin devam ettirilmesini güçlendirmek,
-Sosyal ve kültürel faaliyetleri geliştirmek ve mesleki bilgi alışverişini teşvik etmek,
-Seksiyona üye olan veya seksiyonda görev alan polislerin itibarlarının artırılmasına katkıda bulunmak, polis ve halk arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesine yardımcı olmak,
-Mübadele programına uygun olarak gençleri uluslar arası düzeyde biraraya getirmek ve insanların hem birbirlerine hem de polise karşı gösterdiği hoşgörü ve anlayış duygusunu güçlendirmek,
-Ulusal Seksiyonların neşriyatlarının düzenli olarak mübadele edilmesini teşvik etmek, Ulusal-IPA Neşriyatlarından sorumlu bir Enformasyon servisi vasıtasıyla, örgütün üyelerini, örgütü ilgilendiren her konuda bilgilendirmek,
-Özellikle Örgüt Yönetim Kurulunun ulusal bir dergi çıkartması suretiyle, mesleki bilgilerin ve faaliyet raporlarının mübadele edilerek yayınlanmasını sağlamak,
-Dünyanın dört bir köşesinde bulunan polis mensupları arasında dostane ilişkiler kurmak suretiyle, sınırların ötesinde kurulacak bir işbirliği kolaylaştırmaya yardımcı olmak ve polislik mesleğinin sorunlarının karşılıklı olarak idrak edilmesine katkıda bulunmak istemektedir.
3.IPA’nın Organları
a-Ulusarası Yürütme Konseyi (IEC)
Birliğin en yüksek organıdır ve çok geniş yetkilere sahiptir. Uluslararası Yürütme Konseyi her ulusal seksiyondan bir delege ve Sürekli Yürütme Bürosu üyelerinden oluşmaktadır. Uluslararası Yürütme Konseyi (IPA Dünya Kongresi de denilmektedir) her üç yılda bir toplanır.
b-Eskiler Konseyi
Eskiler Konseyi en eski beş Seksiyonunun başkanlarından oluşmaktadır. (İngiltere, Hollanda, Belçika, Fransa, Norveç). Görevleri arasında; gerektiğinde kriz komitesi kurulması, statü değişikliği ve ihraç etme konularında görüş bildirmesi sayılabilir.
c-Sürekli Yürütme Bürosu (PEB)
Üç yıllık bir süre için IPA Dünya Kongresi tarafından seçilir ve aşağıdaki üyelerden oluşur:
-Uluslararası Başkan
-Uluslararası 1. Bşk. Yrd.
-Uluslararası 2. Bşk. Yrd.
-Uluslararası 3. Bşk. Yrd.
-Uluslararası Genel Sekreter
-Uluslararası 2. Gen. Sekreter
-Uluslararası Sayman
-Uluslararası 2. Sayman
-Kurucu
Sürekli Yürütme Bürosu, Birliğin yönetiminden ve Uluslar arası Yürütme Konseyi tarafından alınan kararların uygulanmasından sorumludur. IPA ve IPA ulusal seksiyonları ile ilgili bilgiler, ulusal seksiyonlara IPA Uluslararası Genel Sekreterliği tarafından Uluslar arası gazeteler ve yayınlar aracılığıyla ulaştırılmaktadır. Sürekli Yürütme Bürosu yılda en az bir kere Birliğin yönetimini gözden geçirmek ve Sekreterya görevlerinin yapıldığı Uluslararası Yönetim Merkezi’nin çalışmalarını izlemek üzere toplanır.
4.IPA’nın Komisyonları (Uluslararası Komisyonlar)
Uluslararası Komisyonlar kendi çalışma alanları içinde, Sürekli Yürütme Bürosu’na fikir ve strateji geliştiren ve bağımsızca tekliflerde bulunan organlardır. IPA Ulusal seksiyonlarının benzer faaliyetlerini koordine etmek de görevleri arasındadır. Uluslar arası Komisyonlar karar alan organlar değildir. Teklifleri Uluslar arası Yürütme Konseyi ve Sürekli Yürütme Bürosu tarafından onaylanmalıdır. Her komisyonun başında Sürekli Yürütme Bürosu üyelerinden biri bulunmaktadır.
Uluslararası Komisyonlar’ın adları ve görevleri şunlardır:
-Uluslararası Profesyonel Komisyon (IPC)
Seksiyonlardaki polislerle ilgili kıyaslamalı araştırmalar yapmak. Suç gelişimi, kriminoloji, suçun önlenmesi, polis teknolojisi ve trafik polisliği konularında çalışmak.
-Uluslar arası Kültürel Komisyon (ICC)
Ulusal seksiyonlardaki kültürel faaliyetlerin teşviki için çalışmalar yapmak. IPA radyo amatörleri ile ilgili sorunlarla ilgilenmek. Uluslar arası yarışmalar düzenlemek. IPA Bursu’nu orgize etmek. IPA üyelerinin hobileri ile ilgili konuları koordine etmek. Almanya’daki Gimborn şatosu’nda bulunan IPA Uluslar arası Eğitim Merkezi’nde çalışmaları yapmak. Yıllık Uluslar arası Gençlik Toplantısı’nın organizatörlerinin koordinasyonunu ve danışmanlığını yapmak.
-Uluslar arası Sosyal Komisyon (ISC)
Ulusal Seksiyonlardaki sosyal faaliyetlerin teşviki ve koordinasyonunu sağlamak. IPA Evleri ile ilgili sorunları gözden geçirmek. Gençlik Mübadele Programlarını düzenlemek. Üyelerin sosyal ve eğitsel gezileri ile ilgili işlemleri yapmak. Uluslar arası spor müsabakalarını koordine etmek. Felaketlerde acil yardımları koordine etmek.
-Uluslar arası İç Komisyon (IIC)
Uluslar arası Statünün ve düzenlemelerin değiştirilmesi için teklifler sunmak. Ulusal Statüleri incelemek. Ulusal seksiyonların kurulması ve kapatılması için hazırlıklar yapmak. Gerektiğinde ulusal seksiyonların seçim (oy verme) haklarının durdurulması için hazırlıklar yapmak. Yönetimin rasyonalizasyonu ile ilgili tekliflerde bulunmak. IPA Dünya Polis Ödülü için ön hazırlık çalışmaları yapmak.
-Birleşmiş Milletler ile İlişkiler Uluslar arası Komisyonu (UNC)
Birleşmiş Milletler ile IPA arasındaki ilişkileri yürütmek.
5.IPA’nın Faaliyetleri
-IPA Evleri
1960’ların başında birçok Avrupa Seksiyonu, üyelerin aileleri ile çok daha düşük fiyatlarla tatillerini geçirebilecekleri IPA Evleri’nin kurulmasının faydalı olacağı kanısına vardılar ve bu nedenle IPA üyesi ülkelerde yabancı IPA üyelerinin yararlanabilecekleri IPA Evleri kurdular. şu anda IPA ulusal seksiyonların kiraladıkları ya da sahibi oldukları dünya çapında 18 ülkede 69 IPA evi mevcuttur. Ayrıca, 10 ülkede de gene IPA üyelerinin kullanabileceği 22 ev bulunmaktadır.
İPA Evleri Bulunan Ülkeler
1.Almanya 23 Yerleşim Biriminde
2.Avusturya 01 Yerleşim Biriminde
3.Belçika 01 Yerleşim Biriminde
4.Danimarka 06 Yerleşim Biriminde
5.Güney Afrika 04 Yerleşim Biriminde
6.Fransa 02Yerleşim Biriminde
7.Hollanda 07 Yerleşim Biriminde
8.İngiltere 02 Yerleşim Biriminde
9.İskoçya 01 Yerleşim Biriminde
10.İspanya 06 Yerleşim Biriminde
11.İsveç 04 Yerleşim Biriminde
12.İsrail 01 Yerleşim Biriminde
13.İrlanda 02 Yerleşim Biriminde
14.İtalya 02 Yerleşim Biriminde
15.Kanada 04 Yerleşim Biriminde
16.Lüxemburg 01 Yerleşim Biriminde
17.Portekiz 01 Yerleşim Biriminde
18.Sri Lanka 01 Yerleşim Biriminde
-Uluslar arası Gençlik Mübadelesi Programı
Bu mübadele programı; IPA üyelerinin kız ve erkek çocuklarına, başka bir ülkedeki aile ortamında misafir edilmesi imkanını sağlar. Bu imkan sayesinde bu gençler yabancı ülkelerdeki aile yaşamı, dil ve sosyal karakter hakkında daha çok bilgi kazandırmaktadır.
-IPA Radyo Amatörleri Klubü
Seksiyonların çoğunda, dünya çapında binlerce üyeyi kapsayan amatör radyo klüpleri bulunmaktadır. Bu imkan üyeler arasında bilgi akışının hızlanmasını sağlamaktadır.
6.IPA’nın Ödülleri
IPA tarafından her yıl polis teşkilatı ya da IPA için müstesna bir hizmet yapan polis teşkilatındaki bir birey ya da kurum için bir hatıra, sertifika ve bunlarla beraber 10.000 İsviçre Frangı tutarında bir ödül verilmektedir.
Seksiyonlar tarafından ya da bireyler tarafından teklifler öne sürülebilmekte ve ödülü kazanan bir şahıs ya da organizasyon olabilmektedir.
Ayrıca her seksiyon, kendi içerisinde IPA’ya büyük katkısı olmuş kişi veya kuruluşlara "Dostluk Ödülü" adı altında bir ödül verebilmektedir. IPA Türkiye Seksiyonu Dostluk Ödülü 1998 yılı için 02.06.1999 günü Emniyet Genel Müdürümüz Sayın Necati BİLİCAN’a verilmiştir.
7.IPA’nın Yayınları
Uluslar arası Genel Sekreterlikçe "IPA-Newsletter" adı altında Uluslar arası bir gazete hazırlanmakta ve her ay tüm seksiyonlara dağıtılmaktadır. Bu gazete; IPA ile ilgili dünya çapındaki olaylar hakkında bilgi sağlamakta ve ulusal seksiyonların yetkili organlarının değişen telefon, faks, isim ve adresleri hakkında bilgiler içermektedir.
Ayrıca IPA’nın faaliyetleri hakkında bilgiler içeren IPA Bilgi Rehberi ve ulusal seksiyonlarca çıkarılan dergiler ve el kitapları mevcuttur.
8.IPA Üyesi Ülkeler (Toplam 62 Ülke)
D.AB Üyesi Ülkeler ve Rakamlarla İPA Algılamaları
Bu bölümde AB üyesi ülkelerin IPA’ya verdikleri önem ve beklentileri hakkında bilgiler sunulacaktır.
1.Almanya23 :
Yüzölçüm : 357.042 km2
Nüfus : 81.800.000
Toplam Polis Sayısı : 246.000
Ipa Üyeliği : 1955
2000 yılında üye sayısı : 61.922
2.Belçika24 :
Yüzölçüm : 30.514 km2
Nüfus : 11.000.000
Toplam Polis Sayısı : 40.000
Ipa Üyeliği : 1953
2000 yılında üye sayısı : 11.250
3.Danimarka25 :
Yüzölçüm : 43.076 km2
Nüfus : 5.100.000
Toplam Polis Sayısı : 10.400
Ipa Üyeliği : 1962
2000 yılında üye sayısı : 8.200
4.Finlandiya :
Yüzölçüm : 337.032 km2
Nüfus : 5.200.000
Toplam Polis Sayısı : 8.450
Ipa Üyeliği : 1961
2000 yılında üye sayısı : 3.920
5.Fransa26 :
Yüzölçüm : 551.500 km2
Nüfus : 58.300.000
Toplam Polis Sayısı : 210.000
Ipa Üyeliği : 1953
2000 yılında üye sayısı : 8.000
6.Hollanda27 :
Yüzölçüm : 41.865 km2
Nüfus : 15.500.000
Toplam Polis Sayısı : 41.000
Ipa Üyeliği : 1955
2000 yılında üye sayısı : 9550
7.İngiltere28 :
Yüzölçüm : 240.883 km2 Nüfus : 58.600.000
Toplam Polis Sayısı : 148.312
Ipa Üyeliği : 1955
2000 yılında üye sayısı : 14.050
8.İrlanda29 :
Yüzölçüm : 70.283 km2
Nüfus : 3.700.000
Toplam Polis Sayısı : 11.200
Ipa Üyeliği : 1955
2000 yılında üye sayısı : 5.750
9.İtalya30 :
Yüzölçüm : 301.263 km2
Nüfus : 57.500.000
Toplam Polis Sayısı : 336.932
Ipa Üyeliği : 1958
2000 yılında üye sayısı : 16.400
10.İspanya31 :
Yüzölçüm : km2
Nüfus : 000
Toplam Polis Sayısı : 000
Ipa Üyeliği : 00
2000 yılında üye sayısı : 000
11.İsveç32 :
Yüzölçüm : 449.964 km2
Nüfus : 8.500.000
Toplam Polis Sayısı : 16876
Ipa Üyeliği : 1958
2000 yılında üye sayısı : 7300
12.İsviçre33 :
Yüzölçüm : 41293 km2
Nüfus : 7.100.000
Toplam Polis Sayısı : 16.000
Ipa Üyeliği : 1955
2000 yılında üye sayısı : 12.250
13.Lüxemburg34 :
Yüzölçüm : 2.586 km2
Nüfus : 400.000
Toplam Polis Sayısı : 1.075
Ipa Üyeliği : 1961
2000 yılında üye sayısı : 1013
14.Portekiz35 :
Yüzölçüm : 92.389 km2
Nüfus : 10.300.000
Toplam Polis Sayısı : 40.000
Ipa Üyeliği : 1981
2000 yılında üye sayısı : 4672
15.Yunanista36 :
Yüzölçüm : 131.990km2
Nüfus : 11.000.000
Toplam Polis Sayısı : 42.000
Ipa Üyeliği : 1965
2000 yılında üye sayısı : 12.100
E.IPA Üzerine Değerlendirmeler
1.Uluslararası Polis Birliği (IPA), İngiliz Polis Komiseri Arthur TROOP öncülüğünde, 01 Ocak 1950 tarihinde ilk ulusal seksiyonun İngilere’de kurulmasıyla başlayan ve 2001 yılında 60’tan fazla üye ülkesi ve 300.000’e yakın üyesi bulunan en büyük uluslararası oluşumdur.
2.Dil, din, renk, ırk, cinsiyet ve rütbe ayrımı gözetmeksizin, aktif olarak çalışan ya da emekli olmuş bulunan polis teşkilatı üyelerinden (son değişiklikle seksiyonlar üyelerin dul kalan eşlerini istisnai üyeler olarak kabul edebilmektedirler) oluşmuş hükümetler dışı, bağımsız bir örgüttür. En önemli amacı arkadaşlık bağı oluşturmak ve uluslararası işbirliğini geliştirmek olan bu örgütün sloganı ‘servo per amikeco’ yani ‘dostlukla hizmet’tir.
3.IPA siyasi ve sendikal açıdan bağımsız ve hiç bir grup ya da kuruluşa bağlı değildir. Polis mensupları arasında uluslararası irtibatı bağımsız ve engellenmeden sağlayan ve karşılıklı bilgi alışverişini mümkün kılan her ülke polisine açıktır.37
4.Strasbourg Avrupa Konseyinde sivil toplum kuruluşları (NGO) listesinde 1977’den bu yana danışmanlık statüsüyle kaydı bulunmaktadır. 1995’ten bu yana da Ekonomi ve Sosyal Konseyde söz hakkına sahiptir. Bu kısım IPA’nın sivilliğini, sivil toplum örgütü olduğunu resmeden bir noktadır.
5.IPA aynı zamanda, 1948 yılında Birleşmiş Milletlerde teminat altına alınan, dünya çapında kabul gören İnsan Hakları Deklarasyonunun esaslarına uymakla kendini sorumlu kabul etmiştir.38
6.Ülkemiz 2000 yılında İngiltere/Bermounth’ta yapılan olağan kongrede asli üyeliğe kabul edilmiştir.39
7.Üye ülke polis teşkilatları arasında samimi dostluğu hedefleyen bu oluşum, hem teşkilatımız hem de mensupları açısından dostluğun yanında önemli gelişmeleri ve yenilikleri de beraberinde getirecektir.
8.Hali hazırda 5.000’in üzerinde üyesi bulunan IPA Türkiye seksiyonu ise teşkilatlanmasını tamamlamış olup, uluslararası alanda katkılarda bulunmak, söz sahibi olabilmek için çalışmalarına devam etmektedir.
Sonuç
Avrupa Birliği bugün için bölgesel bütünleşmelerin en ileri seviyedeki örneğidir. Birliğin siyasi bir entegrasyona ulaşacağı arzulanmaktadır. Ülkemiz de bu sürecin dışında kalmak gibi bir lüksü bulunmadığının farkında olarak yazılı metinlerin altına imzalar atmakta, bir takım yükümlülükleri yerine getirmeye, karşı taraftan beklentilerini ifade etmeye çalışmaktadır. Hatta bu noktadaki tüm endişelere rağmen Helsinki Zirvesi kararları kabul edilmiştir.40
Türkiye’nin hedefi bellidir: Avrupa Birliğine tam üye olmak. Bu üyelik için Avrupa Birliği’nin Türkiye’den bir takım istekleri vardır. Fakat Türkiye artık bu isteklerin bir çoğunu sadece Avrupa Birliği istediği için değil, kendi yararına olduğu için yerine getirmelidir. Türkiye kendisi için bu hedeflere ulaşmak zorundadır.41
Hedefi de bu satırlarla ifade edince, Türkiye’nin hangi basamakta durduğu önemlidir42 ve önümüzde beliren manzaradaki eksikliklerin başında Verheugen’in belirttiği ‘Türkiye’nin Kopenhag Kıstaslarını hala yerine getirmedi’ 43 ği gelmektedir.
Bu kriterlerin temel noktasında insan hakları ve demokratikleşme yatmaktadır.
Polis örgütü ise bunun neresinde bulunmaktadır?
Polis örgütü, Türkiye Cumhuriyeti veya Türk toplumuna sivil ve demokratik bir güvenlik sistemi sunmaktadır. Hatta genelde rejimin demokratikleşmesine de yardım ettiği söylenebilir.44 Dolayısıyla da sorunun cevabı merkezde bulunduğudur.
Demokrasiye bağlı idare şekli ve insan haklarına saygılı olmak, uygar ülkeler liginde yerimizi alabilmemizin olmazsa olmaz koşuludur. Bu sebepledir ki, demokrasi ve insan hakları tanımı her geçen gün biraz daha gelişme göstererek ulusal sınırlamaların ötesinde evrensel bir boyut kazanmıştır.45 Her ne kadar, zaman zaman polis de insan haklarını ihlal ederek çalışsa da, bir anlamda insan haklarına saygılı olmak veya bunları elde etmek polis sayesinde olmaktadır.46 Bunu sağlayacaklar ise iyi polislerdir (Yani kurallara uyabilecek, değişimi yakalayabilecek, insan haklarına gerçekten saygı duyabilecek, her şey insan için sloganı atabilecek polisler). Zaten, iyi bir polis, polis hizmetini toplumun mutluluğunu geliştirmek için bir çaba olarak gören ve kişilerin sahip olduğu haklara, inançlara, görüşlere ve değerlere saygılı olan polistir. Polisin en soylu görevitopluma yararlı olan şeyleri korumak ve topluma zararlı olan şeylerle mücadele etmektir.47
Bu iyi polisliğe, dolayısıyla demokratik katkıya, evrensel ilkelere sıkı sıkı bağlılığa açılan kapının anahtarlarından birisi de Uluslararası Polis Birliği (IPA) ‘nin elinde bulunmaktadır. Bu anahtarın sahibi IPA;
*Dünyanın en büyük mesleki birliğidir
*Siyasi, sendikal ve dini açıdan tarafsızdır.
*Aktif ve emekli olmuş polis mensuplarından oluşur.
*Rütbe, cinsiyet, ırk, renk, dil ya da din açısından hiç bir ayırım yapmaz.
*Bağımsız bir birliktir.
*Hem Birleşmiş milletlerin, hem de Avrupa Konseyinin çalışmalarına aktif olarak katılmaktadır.
*Sosyal alanda karşılıklı yardımlaşmayı teşvik eder.
*Mesleki tecrübe değiş-tokuşunu sağlar.
*Dünya barışının korunmasına imkanlar dahilinde katkıda bulunmaktadır.
*Uluslararası Eğitim Enstitüsünde eğitim imkanı sunar.
*300.000’den fazla üyeyle 62 ülkede temsil edilmektedir.48
Özetle belirtilen IPA, doğrudan Türk Polis Örgütüne, dolaylı yoldan da demokratikleşmeye, belirtilen hedefleri yakalamaya araçsallık ederek Ülkemize katkılarıyla bilinmesi, değerlendirilmesi, örnek alınması gereken oluşumun adıdır.
Kim bilir belki de yıllar sonra bu satırların haklılığını hep beraber görme fırsatımız olacaktır…
KAYNAKÇA
1.Yamaç Fatih, AB’nin Güvenlik Algılaması ve Terörizm Sorunu, ATAUM Temel Kursu Ödevi, Ankara, 2000.
2.Yamaç Fatih, AB’nin Güvenlik Algılaması ve Terörizm Sorunsalı, Polis Dergisi, Yıl:6 Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000.
3.Mahçupyan Etyen, Osmanlıdan Postmoderniteye, Yol Yayınları, İstanbul, 1997.
4.Oran Baskın, ATAUM Uzmanlık Kursu Ders Notları, Ankara, 2001.
5.Bağcı Hüseyin, ATAUM Uzmanlık Kursu Ders Notları, Ankara, 2001.
6.Kaçar Bayram., Türkiye ile AB Arasındaki Ticari ve Ekonomik İlişkilerin Gelişimi, Ataum Yayınları, Ankara, 1999.
7.Özcan Mehmet, Türkiye’nin AB Sürecinde Polisin Rolü, Polis Dergisi, Yıl:6 Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000.
8.Bozkurt Ömer, Avrupa Topluluğunun Bütünleşme Süreci ve Yapısı: Bir Genel Bakış, Ankara, 1992.
9.Güvenç Nazım, Küreselleşme ve Türkiye, BDS Yayınları, İstanbul, 1999.
10.Ege Aylin, Ekonomik Yönden Bölgeselleşme: AB, NAFTA ve APEC, Ankara, 1999.
11.IPA Türkiye Aktüeli, Yıl:1, Sayı:1, Ankara, 2000.
12.Polis Dergisi 155.Yıl Özel Sayısı, EGM Yayınları, Ankara, 2000.
13.Aydın Ahmet Hamdi, 155.Yıldönümünde Polisin Toplumdaki Yeri, Rolü ve Önemi, Polis Dergisi, Yıl:6, Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000.
14.Köktaş A., Avrupa Birliğine Üye Devletlerin Yeni Polis Teşkilatı: Avrupa Polis Ofisi (EUROPOL), Polis Dergisi, Yıl:6, Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000.
15.Les Différents Grades de la Police – Listing of Police Ranks – Erfassung von Polizeidienstgraden, IPA Uluslararası Genel Merkez Yayını, İsviçre, 2000.
16.Alkan Nail, Editörden, ATAUM Bülten, Kış 2000/2001, Yıl:1, Sayı:1, ATAUM Merkezi Yayınları, Ankara, 2001.
17.Ekonomik Denge, Ankara Ticaret Odası Yayın Organı, Mayıs Haziran, Ankara, 1999.
18.Milliyet Gazetesi, 10.11.2000.
19.Asar Aydoğan, Avrupa Birliğine Uyum Sürecinde Kopenhag Kriterlerinin Önemi ve Emniyet Teşkilatına Yansımaları, Polis Dergisi, Yıl:6, Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000.
20.Davranış İlkeleri Rehberi, Ankara Emniyet Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 1997.
21.Paris Antlaşması.
22.www.ipa-deutschland.de
23.www.ipa-belgium.yucom.be
24.www.ipa-dk.dk
25.Home.worldnet.fr~ipa-fran/
26.www.ipa-nederland.nl
27.www.ipa-uk.org
28.www.ipaireland.com
29.www.ipaitalia.org
30.www.arrakis.es/~ipaes
31.www.ipa-sweden.m.se
32.www.ipa-switzerland.org
33.www.ipa.lu
34.www.ipa-iac.org
*Komiser Yardımcısı, TEMÜH Daire Başkanlığı, IPA Türkiye Seksiyonu Genel Sekreteri, Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Yüksek Lisans Öğrencisi.
1Yamaç F., AB’nin Güvenlik Algılaması ve Terörizm Sorunu, ATAUM Temel Kursu Ödevi, Ankara, 2000, s.1. Soğukluk kavramı ve Rusya’nın rolüyle ilgili olarak da bkz. Mahçupyan E., Osmanlıdan Postmoderniteye, Yol Yayınları, İstanbul, 1997.
2Diyalektik konusuyla ilgili olarak Baskın Oran’ın ders notları incelenmelidir.
3Kaçar B., Türkiye ile AB Arasındaki Ticari ve Ekonomik İlişkilerin Gelişimi, Ataum Yayınları, Ankara, 1999, s.1.
4Yamaç F., AB’nin Güvenlik Algılaması ve Terörizm Sorunsalı, Polis Dergisi, Yıl:6 Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000, s.74.
5İlk başvuru tarihi 1959’dur.
6Özcan M., Türkiye’nin AB Sürecinde Polisin Rolü, Polis Dergisi, Yıl:6 Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000, s.496.
7Özcan M., a.g.m., s.506.
8Burada Gaffar Okkan’ın örnek olarak verilmesi, kamuoyunca bilinen tüm hususların dışında ileride anlatılacak olan Uluslararası Polis Birliğinin üyesi olması nedeniyledir.
9Paris Antlaşması, m.2.
10Bozkurt Ö., Avrupa Topluluğunun Bütünleşme Süreci ve Yapısı: Bir Genel Bakış, ATAUM Yayınları, Ankara, 1992, s.4. Bu noktada bu süreci 7 kez birbirleriyle boğazlaşmış Fransa-Almanya biçimde ele alan Nazım Güvenç’e de bakınız. Güvenç N., Küreselleşme ve Türkiye, BDS Yayınları, İstanbul, 1999
11Tarım Politikası gerçekten Avrupa Birliğinin en önemli politikalarından birisi olarak anılmaktadır. Çünkü Topluluğun bütçesinin neredeyse %60’ı bu politikaya aktarılmaktadır.
12Bozkurt Ö., a.g.e., s.8.
13Ege A., "Ekonomik Yönden Bölgeselleşme: AB, NAFTA, APEC, Ankara, 1999, s.53
14Ege A., a.g.m., s.54.
15Ayrıntılı bilgi ve sınıflandırma için bkz. Ege A., a.g.m.
16Aydın A.H., 155.Yıldönümünde Polisin Toplumdaki Yeri, Rolü ve Önemi, Polis Dergisi, Yıl:6, Sayı:22, s.35.
17Milletlerarası Kriminal Polis Teşkilatı.
18Avrupa Birliği Polis Ofisi.
19TREVİ Grubu başlangıçta, sadece terörizmle alakalı polis işbirliğini öngörmüş olmakla birlikte, sonradan Avrupa’da uyuşturucu, önemli suçlar, terörizm, futbol holiganlığı, kamu düzeni, polis araçları ve eğitimi ile kriminalistik konularında polis işbirliğinin sağlanmasını öngören hükümetler arası bir forum haline gelmiştir. Ayrıntılı bilgiler için bkz. Köktaş A., Avrupa Birliğine Üye Devletlerin Yeni Polis Teşkilatı: Avrupa Polis Ofisi(EUROPOL), Polis Dergisi, Yıl:6, Sayı:22, s.61
20Konumuz doğrudan Uluslararası Polis Birliği ile ilgili olduğundan diğer oluşumlar hakkında geniş bilgi verilmeyecektir.
21IPA: İnternational Police Association.
22IPA’nın kurucularındandır. Kasım 2000’de vefat etmiştir. Kurucu son üyedir.
23www.ipa-deutschland.de adresinden alınmıştır.
24www.ipa-belgium.yucom.be adresinden alınmıştır.
25www.ipa-dk.dk adresinden alınmıştır.
26Home.worldnet.fr~ipa-fran/ adresinden alınmıştır.
27www.ipa-nederland.nl adresinden alınmıştır.
28www.ipa-uk.org adresinden alınmıştır.
29www.ipaireland.com adresinden alınmıştır.
30www.ipaitalia.org adresinden alınmıştır.
31Her ne kadar İspanya IPA örgütü için www.arrakis.es/~ipaes adresi mevcutsa da belirtilen bilgilere ulaşılamamıştır.
32www.ipa-sweden.m.se adresinden alınmıştır.
33www.ipa-switzerland.org adresinden alınmıştır.
34www.ipa.lu adresinden alınmıştır.
35Les Différents Grades de la Police – Listing of Police Ranks – Erfassung von Polizeidienstgraden, IPA Uluslararası Genel Merkez Yayını, İsviçre, 1999.
36Les Différents Grades de la Police – Listing of Police Ranks – Erfassung von Polizeidienstgraden IPA Uluslararası Genel Merkez Yayını, İsviçre, 1999.
37Bunun örnekleri yaşanmıştır. Türk Polis Teşkilatı olarak istenen ve Almanya Polis Teşkilatından resmi kanalla 2 günde gelmesi beklenen bir bilgi IPA kanalıyla anında elde edilmiştir. Bu durum yalnızca bilgi alışverişiyle de kalmamaktadır. Zira 1999’daki deprem felaketinde depremzede IPA üyelerine özellikle Almanya seksiyonunca maddi yardımlarda bulunulmuştur.
38Belki de en önemli kısımlardan birisi burası olmalı herhalde. Türkiye’nin AB’ye girişi de Türk Polisinin AB Polisi içerisinde yer alabilmesi de bu konuya endeksli gibi görünmektedir.
39Burada belirtilmek istenen Türk Polis Teşkilatının Ülkemizden önce bu birlikteliğe girdiğidir. Darısı Ülkemizin başına demekle kalmamalı bu süreci hızlandırıcı çalışmaları ve yapılanmaları bir an önce tamamlamalıdır.
40Yamaç F., a.g.m., s.85.
41Alkan N., Editörden, ATAUM Bülten, Kış 2000/2001, Yıl:1, Sayı:1, Ataum Yayınları, Ankara, 2001, s.8.
42Türkiye’nin AB Serüveni için bkz, Yamaç F., a.g.e., Ekonomik Denge, Ankara Ticaret Odası Yayın Organı, Mayıs Haziran, Ankara, 1999.
43Milliyet Gazetesi, 10.11.2000.
44Aydın A.H., a.g.m., s.37.
45Asar A., Avrupa Birliğine Uyum Sürecinde Kopenhag Kriterlerinin Önemi ve Emniyet Teşkilatına Yansımaları, Polis Dergisi, Yıl:6, Sayı:22, EGM Yayınları, Ankara, 2000, s.68.
46Aydın A.H., a.g.m., s.38.
47Davranış İlkeleri Rehberi, Ankara Emniyet Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 1997, s.24.
48IPA Türkiye Aktüeli, Yıl:1, Sayı:1, Ankara, 2000, s.66.