Devletler, Anayasa ve yasalarla üstlendikleri görev ve hizmetleri yapabilmek için gelir kaynakları yaratmak, vatandaşlar da hizmetlerden yararlanabilmek için vergi vermek zorundadırlar. Gerek yaratılan kaynaklardan toplanan gelirler, gerekse vatandaşlardan toplanılan vergiler yasalar gereği hazinede toplanır. Hazinede toplanan gelir ve vergiler, gene yasalar çerçevesinde hizmetlerin yerine getirilmesi için kullanılır. İşte, Devletin gelir ve giderinin muhasebeleştirildiği iş ve işleme Bütçeleştirme ve yasalaşmış durumuna da Bütçe denir.

Devletimizde Bütçe, Anayasaya göre yıllık olarak yapılır ve kanunların belirlediği esas ve usullere göre harcanır. Bu usullerden birisi de hazinede toplanan mali kaynakların hizmeti yürüten kurumlar vasıtasıyla kullanılmasıdır.

Genel Müdürlüğümüz, Bakanlığa bağlı bir kuruluş olmasına rağmen, yükümlenmiş olduğu güvenlik, asayiş ve trafik hizmetleri yönünden ayrı bir önem ve özellik taşıdığı için müstakil bütçeye sahiptir. Arşiv belgelerine baktığımız zaman, Osmanlı Devletinde de Emniyet Teşkilatı bütçesinin müstakil olduğunu görmekteyiz.1 Mesela, ekte bulunan belgeden Emniyet Umumiye Müdüriyetinin 1335 (1919) senesi bütçesine 601.402.40.-lira ödenek verildiği, bu ödeneklerin maaşlar, cari harcamalar, tedavi giderleri ve okul masrafları için harcandığı bu belgelerden anlaşılmaktadır. Cumhuriyet döneminde ise Emniyet Teşkilatı bütçesinin, 1930 yılından itibaren ayrıldığı ve ilk yıl bütçesine 4.435.964.-lira ödenek konulduğu ilişikteki kronoloji tablosunda görülmektedir.

İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının temeli 3 üncü Daire Başkanlığına bağlı olarak faaliyete geçirilen 8 nci şube ile atılmıştır. Bu Şube 25.07.1969 tarihli onay ile Bütçe ve Mali İşler Daire Başkanlığına dönüştürülmüştür. 11.12.1972 tarihli onayda ise Bütçe ve Mali İşler Daire Başkanlığı, İkmal Daire Başkanlığı ile Bütçe Plan Daire Başkanlığına ayrılmıştır. Bütçe Plan Daire Başkanlığı 01.07.1982 tarihine kadar işlevini yürütmüş, bu tarihte Komptrolörlük Daire Başkanlığına dönüştürülmüştür. 13.12.1983 tarihinde çıkarılan 174 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları yeniden düzenlenmiş, bu Kanun Hükmünde Kararname de 09.10.1984 tarih ve 3046 sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkındaki Kanun ile değiştirilmiştir. Bu kanun ile Bakanlıklara ve bağlı kuruluşlarına İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı adı altında yardımcı hizmet biriminin kurulması zorunluluğu getirilmiştir. İşte bu kanunun yürürlüğe girmesinden sonra, alınan 15.11.1984 tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla Dairenin adı İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı olmuştur. O tarihten bu tarafa da bu ad altında hizmet vermektedir.

İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığının Görevlerini Kuruluş ve Çalışma Yönetmeliğinden kısaca şu şekilde özetleyebiliriz; merkez Teşkilatında kullanılan taşıtların kuvve kayıtlarını tutmak; merkez Teşkilatı yetkililerinin ulaşım ve personelin servis hizmetlerini yürütmek; merkez ve taşra teşkilatı arasında mal, malzeme, silah, mühimmat, araç ve gerecin naklini yapmak; ambulans ve cenaze aracı ile yaralı, hasta ve cenaze servisini sağlamak; merkez teşkilatına ait binaların temizlik, bakım, onarım, aydınlatma ve ısınma hizmetlerini yürütmek; merkez ve taşra birimlerinin ve eğitim kurumlarının matbuat ihtiyacını planlamak ve basarak ihtiyacı karşılamak; Genel Müdürlüğümüz bütçe teklifini hazırlayarak ilgili kurum ve kuruluşlara göndermek; bütçeye konulan ödenekleri ihtiyaçlara göre planlayarak dağıtmak ve harcamaları takip etmek; merkez teşkilatında çalışan personelin özlük haklarıyla sosyal haklarını, yolluklarını tahakkuka bağlamak; görev alanına giren konularda birliği sağlamak ve hizmete ilişkin hususlarda birimleri yönlendirmek amacıyla genelge yayımlamak, uygulamada düşülen tereddütleri gidermek için ilgili Bakanlıklardan görüş almak ve bunları teşkilata yaymak; dairenin görev sahasına giren konularda kanun teklifi hazırlamak, hazırlanan tekliflere görüş bildirmek.

Teşkilatımız kuruluş olarak her geçen gün büyümekte ve görev alanı genişlemektedir. Diğer taraftan teknoloji olanca hızıyla kendini yenilemekte, yenilenen bu teknolojinin de hizmete sokulması zorunlu hale gelmektedir. Bu sebeple, ihtiyaçlar da nicelik ve nitelik bakımından artmaktadır. Bunun sonucu olarak her yıl fazla miktarda mali kaynağa ihtiyaç duyulmaktadır. Gerek ihtiyaçlar, gerekse sağlanacak kaynaklar, planlanmakta ve bu plan dahilinde projelerin gerçekleştirilmesine çalışılmaktadır. Bu projelerden inşaat, taşıt, haberleşme, bilgi işlem, laboratuar, istihbarat, kaçakçılık, pasaport, koruma ve asayiş projeleri yıllara yayılmış olarak yatırım programında yer almakta, gerçekleştirilmeleri yıllık ödeneklerle sağlanmaktadır. Yıl bütçesine yeterli ödeneğin verilmemesinden dolayı yıllık programları gerçekleştirilmekte güçlük çekilmektedir.

Diğer taraftan Teşkilatımızın bazı ihtiyaçları da dış kredi yoluyla karşılanmaktadır. 1995 yılından itibaren başlatılan bu çalışmaların sonuçları alınmaya başlanmıştır. 1998 yılında 47.039.751.-$ dış kredi kullanılarak (140) adet panzer satın alınmış ve 1999 yılında hizmete sokulmuştur. Parmak izi bilgisayar projesi için 16.610.000.-$ ve 715.630.300.-Japon Yeni kullanılmak üzere dış kredili alım ihalesi yapılmış ve 5 yılı kapsayan bu projenin gerçekleştirilmesine yakın zamanda başlanılacaktır. 48 adet helikopter alımı için 297.500.000.-$ dış kredi kullanılması Yüksek Planlama Kurulunda uygun görülmüş ve ihale çalışmaları sürdürülmektedir. Ayrıca, trafik hizmetlerini geliştirme projesi için 13.000.000.-$ Dünya Bankası kredisi sağlanmış, ilgili daireler projenin gerçekleştirilmesi için çalışmalar yapmaktadır. Yine yatırımların gerçekleşmesi için Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme Vakfı da çok büyük katkı sağlamakta ve bütçeye büyük destek olmaktadır.

Personelimizin özlük haklarının iyileştirilmesi yönünde geçen yıllarda hazırlanan kanun tasarısı taslakları ilgili makamlara sunulmuş ve bir kısmından olumlu sonuç alınmıştır. Son olarak 1999 yılında yeni bir kanun tasarısı taslağı hazırlanmış ve Başbakanlığa sunulmuştur. Bu tasarı yasalaştığı takdirde, polis memuru ve komiserlerin yükselebilecekleri son aylık dereceleri yükselecek, ek gösterge, makam tazminatı ve emniyet hizmetleri tazminatı yeniden düzenlenecek, dolayısıyla aylıklarda artış sağlanacaktır. Bu artışların bir bölümü emekli ikramiye ve aylıklarına da yansıyacaktır.

Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığının kurulması yasal bir zorunluluktur. Bu sebeple, Daire Başkanlığı Genel Müdürlüğümüzde de bu yasal zorunluluktan dolayı varlığını ve faaliyetini sürdürmek zorundadır. Kaldı ki işlevi itibariyle de bu birime ihtiyaç bulunmaktadır.

Bu tür yasal zorunluluğu olan ve işlevi inkar edilemeyen dairenin yüklendiği görevi yapabilmesi ve yatırım programlarında yer alan projeleri gerçekleştirilebilmesi için aşağıdaki hususlara uyulması gerekmektedir.

Bu ve bunlara benzer prensipler kabul edildiği ve uygulandığı zaman hem Teşkilatımızın imkanları iyileşecek, hem de iyileşen imkanlarda yapılan hizmetin verimi artacaktır.

Geri Dön